Avatar
22 maart 2017 - Nicole Huttenhuis plaatste:

Column: Veiligheid als voorwaarde voor zingeving

Door Annebeth Dermer, beleidsadviseur financiering en arbeidszaken, GGZ Nederland

Stel, je werkt op een afdeling voor moeilijk behandelbare, verslaafde psychiatrische patiënten van een instelling in de geestelijke gezondheidszorg (ggz). Met patiënten die al veel klinieken van binnen zagen en die gedwongen zijn opgenomen. Hoe zorg je als medewerker voor een gevoel van veiligheid? Dat is geen eenvoudige opgave. Ik geef een voorbeeld om dit te illustreren.

Dat medewerkers zich veilig voelen in hun eigen werkomgeving – met de patiënten en met elkaar – lijkt vanzelfsprekend. Maar op de afdeling waarover ik spreek, stonden patiënten wantrouwig tegenover het personeel en de spanningen liepen snel op. Geregeld liepen situaties uit de hand, er was veel onrust en dat gaf problemen. Toen een medewerker langdurig ziek thuis kwam te zitten, was de maat vol. Er moest iets veranderen.

Veilig werken kreeg een verhoogde prioriteit, bij het hoger management en bij de betreffende afdeling. De leidinggevende koos in samenspraak met de medewerkers voor een andere werkwijze. Al in een vroeg stadium werd gesignaleerd hoe en bij wie onrust zou kunnen uitmonden in agressief gedrag. Deze benadering leidde ertoe dat waar eerst sprake was van incidenten die escaleerden, nu eerder met een patiënt besproken wordt wat er nodig is. Daarnaast veranderde de structuur van de afdeling, werden medewerkers getraind en kwam er een vorm van intervisie. Deze aanpak leidde ook daadwerkelijk tot een veiliger werkomgeving. Het team is nu weer bevlogen en vol goede moed aan het werk. De patiënten ervaren meer rust en veiligheid.

De belangrijkste vraag in de ontstane situatie was hoe een veilige, en dus gezonde (want minder stressvolle) omgeving voor patiënt én medewerkers te creëren. Dat vormde het vertrekpunt, doel was aan te sluiten bij de behoeften van de patiënt en betekenis te geven aan werk in de betreffende GGZ-instelling. Onderzoek laat een duidelijke relatie zien tussen veilig werken en het klimaat binnen een organisatie. In een onderzoek van de Erasmus Universiteit over gezond werken in de zorg werd expliciet de vraag gesteld: ‘Hoe belangrijk vindt mijn baas het dat ik op een gezonde (lees: veilige) manier werk?’ Zo kwam in beeld welk belang de werkgever hechtte aan een onderwerp als veiligheid. Er werden uiteindelijk vijf factoren onderscheiden die veiligheid op het werk bevorderen: 1. de prioriteit die het onderwerp heeft bij het hoger management, 2. de betrokkenheid van direct leidinggevenden bij het onderwerp, 3. groepsnormen en groepsgedrag op de werkvoer, 4. interne communicatie en 5. participatiemogelijkheden van medewerkers. Deze factoren beïnvloeden elkaar onderling. Het is belangrijk om deze factoren te betrekken als je het organisatieklimaat wilt veranderen.

Ggz- en verslavingszorginstellingen willen kwalitatief goede zorg leveren in een veilige en gezonde werkomgeving. Ook op afdelingen met zeer complexe patiënten. Want veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor zingeving – het stelt medewerkers immers in staat zich te concentreren op de essentie van hun werk: zorgen voor anderen. Veiligheid vraagt daarom om voortdurende aandacht voor veranderingen in de patiëntpopulatie en de wijze waarop de organisatie en de medewerkers daarop kunnen inspelen.

Deze column is verschenen in de publicatie ‘Zin in werk’ van AWVN.

Column: Veiligheid als voorwaarde voor zingeving
Om te kunnen reageren dien je geregistreerd en ingelogd te zijn. Klik hier om in te loggen. Ben je nog geen lid van GGZ connect dan kun je je hier gratis registreren.